Czyste powietrze błędnie wypełniane wnioski: przyczyny 

Program Czyste Powietrze to inicjatywa, która ma na celu poprawę jakości powietrza w Polsce poprzez wsparcie finansowe wymiany starych pieców i termomodernizacji budynków mieszkalnych. Od 31 marca 2025 r. obowiązują nowe zasady programu, które wprowadzają istotne zmiany w procesie ubiegania się o dofinansowanie i jego warunkach. Ten artykuł szczegółowo omawia kluczowe aspekty programu Czyste Powietrze w oparciu o aktualne wytyczne. W marcu pisaliśmy o założeniach programu https://smartekodom.pl/czyste-powietrze/ . Teraz po 3 tygodniach funkcjonowania nowej edycji, możemy już podać w pełni konkretne zapisy programu.

1. Dla kogo jest program?

O dofinansowanie w programie Czyste Powietrze mogą ubiegać się osoby fizyczne, które są właścicielami lub współwłaścicielami budynku mieszkalnego jednorodzinnego lub wydzielonego w budynku jednorodzinnym lokalu mieszkalnego z wyodrębnioną księgą wieczystą. Istnieją jednak pewne warunki, które zależą od poziomu dofinansowania, o który się ubiegamy:

• Poziom podstawowy: Roczny dochód beneficjenta nie może przekroczyć 135 000 zł.
• Poziom podwyższony: Miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie może przekroczyć 2 250 zł w gospodarstwie wieloosobowym lub 3 150 zł w gospodarstwie jednoosobowym.
• Poziom najwyższy: Miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie może przekroczyć 1 300 zł w gospodarstwie wieloosobowym lub 1 800 zł w gospodarstwie jednoosobowym. Dofinansowanie w tym progu jest możliwe tylko dla budynków/lokali, w których zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania wynosi powyżej 140 kWh/(m2*rok).

2. Na co można dostać dofinansowanie?

Program Czyste Powietrze oferuje dofinansowanie na szereg prac związanych z modernizacją energetyczną budynku:

• Wymiana nieefektywnego źródła ciepła na paliwo stałe (tzw. "kopciucha").
• Modernizacja instalacji centralnego ogrzewania (c.o.) i ciepłej wody użytkowej (c.w.u.).
• Ocieplenie budynku.
• Wymiana okien i drzwi.
• Zakup wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacji).
• Audyt energetyczny.
• Świadectwo charakterystyki energetycznej.

3. Zakres przedsięwzięcia i zapotrzebowanie na energię

Wysokość dofinansowania i zakres prac, które można zrealizować, zależą od wskaźnika zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania budynku/lokalu mieszkalnego. Program wyróżnia trzy przedziały tych wskaźników:

• Poniżej 80 kWh/(m2*rok): Możliwa jest wymiana źródła ciepła.
• Od 80 do 140 kWh/(m2*rok): Możliwa jest wymiana źródła ciepła lub termomodernizacja, lub oba te działania łącznie.
• Powyżej 140 kWh/(m2*rok): Możliwa jest termomodernizacja (jeśli jest już efektywne źródło ciepła) lub wymiana źródła ciepła i termomodernizacja.

4. Audyt energetyczny i świadectwo charakterystyki energetycznej

Aby określić zapotrzebowanie na energię użytkową budynku, konieczne jest przeprowadzenie audytu energetycznego przed realizacją przedsięwzięcia. Po zakończeniu prac modernizacyjnych wymagane jest świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi zmniejszenie zapotrzebowania na energię do ogrzewania.

• Audyt energetyczny określa stan energetyczny budynku i wskazuje, jakie prace należy wykonać, aby zmniejszyć zapotrzebowanie na energię.
• Świadectwo charakterystyki energetycznej potwierdza efekt przeprowadzonych prac.

5. Formy dofinansowania

Program Czyste Powietrze oferuje dwie formy dofinansowania:

• Dotacja: Wypłata przyznanych środków następuje po zrealizowaniu części lub całości inwestycji.
• Dotacja z prefinansowaniem: Część dotacji (w formie zaliczki) wypłacana jest przed rozpoczęciem przedsięwzięcia lub na jego początku, a pozostała część po zakończeniu realizacji. Prefinansowanie jest możliwe tylko w podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania i wymaga wsparcia operatora.

6. Warunki dofinansowania

• Na jeden budynek/lokal mieszkalny można otrzymać jedno dofinansowanie, a beneficjentem można być tylko raz.
• Prefinansowanie wynosi do 35% wartości dotacji i jest uwarunkowane przedłożeniem maksymalnie trzech umów z wykonawcami.
• Dofinansowanie dotyczy inwestycji w budynkach, dla których zgłoszenie budowy lub złożenie wniosku o pozwolenie na budowę uzyskano do 31 grudnia 2020 r..
• Program nie dofinansowuje kotłów gazowych, przedsięwzięć realizowanych w budynkach wykorzystywanych sezonowo (np. domki letniskowe) ani w budynkach gospodarczych.
• Można dofinansować zakup i montaż jednego źródła ciepła, z wyjątkiem pompy ciepła powietrze/powietrze i ogrzewania elektrycznego, które mogą składać się z kilku urządzeń.
• Wymieniane źródło ciepła na paliwo stałe musi być trwale wyłączone z użytku.

7. Wysokość dofinansowania

Wysokość dofinansowania zależy od dochodów beneficjenta i rodzaju przedsięwzięcia. Im niższy dochód, tym wyższa dotacja.

• Intensywność dofinansowania kosztów kwalifikowanych:
  • do 100% w najwyższym poziomie,
  • do 70% w podwyższonym poziomie,
  • do 40% w podstawowym poziomie.
• Przykładowe maksymalne kwoty dotacji (przy założeniu gruntowej pompy ciepła o podwyższonej klasie efektywności energetycznej):
  • Powyżej 140 kWh/(m2*rok): do 68 040 zł (podstawowy), do 119 070 zł (podwyższony), do 170 100 zł (najwyższy).
  • Maksymalne kwoty dotacji dla audytu energetycznego: 480 zł (podstawowy), 840 zł (podwyższony), 1200 zł (najwyższy).
  • Maksymalne kwoty dotacji dla pompy ciepła powietrze/woda o podwyższonej klasie efektywności energetycznej: 14 080 zł (podstawowy), 24 640 zł (podwyższony), 35 200 zł (najwyższy).
  • Maksymalne kwoty dotacji dla ocieplenia ścian: 100 zł/m2 (podstawowy), 175 zł/m2 (podwyższony), 250 zł/m2 (najwyższy).
•  

8. Koszty kwalifikowane

Program Czyste Powietrze określa maksymalne kwoty dotacji dla poszczególnych kosztów kwalifikowanych. Do kosztów kwalifikowanych zalicza się m.in.:

• Koszt transportu, demontażu i utylizacji odpadów.
• Koszt wykonania niezbędnej dokumentacji projektowej.
• Koszt wykonania badań i ekspertyz.

Do kosztów niekwalifikowanych zalicza się m.in.:

• Podatek od towarów i usług (VAT).
• Koszty zakupu narzędzi, materiałów wykończeniowych i wyposażenia pomieszczeń.

9. Terminy realizacji przedsięwzięcia

• Rozpoczęcie przedsięwzięcia to data wystawienia pierwszej faktury lub równoważnego dokumentu księgowego.
• Okres realizacji przedsięwzięcia wynosi do 24 miesięcy od daty złożenia wniosku o dofinansowanie, ale nie później niż do 30 czerwca 2032 r.
• Zakończenie przedsięwzięcia to data wystawienia ostatniej faktury lub innego dokumentu potwierdzającego wykonanie prac.

10. Jak złożyć wniosek?

Wniosek o dofinansowanie można złożyć 

• Przez internet.
• W urzędzie.
• Za pośrednictwem operatora ( koniecznie w przypadku prefinansowania i najwyższego poziomu dofinansowania).
• Należy jednak dopilnować aby w programie Czyste powietrze błędnie wypełniane wnioski odpowiednio szybko skorygować.

11. Wsparcie i pomoc

• Informacje o programie można uzyskać na stronie internetowej czystepowietrze.gov.pl, pod numerem infolinii 22 340 40 80 oraz w gminnych punktach konsultacyjno-informacyjnych.
• Ważną rolę w programie pełnią operatorzy, którzy oferują bezpłatne wsparcie beneficjentom, szczególnie przy wnioskach o najwyższy poziom dofinansowania i prefinansowanie.

12. Najczęstsze błędy we wnioskach

Warto zwrócić uwagę na najczęściej popełniane błędy we wnioskach o dofinansowanie

i wnioskach o płatność, aby uniknąć opóźnień w rozpatrywaniu dokumentów:

• Błędy w formularzach, brak podpisów i dat.
• Błędy w danych osobowych i adresowych.
• Błędy w dokumentach potwierdzających dochód.
• Błędy w umowach z wykonawcami.
• Błędy dotyczące źródła ciepła i zakresu prac.
• Błędy w fakturach i rozliczeniu kosztów.

13. Inne ważne informacje

• Program Czyste Powietrze można łączyć z ulgą termomodernizacyjną.
• Właściciele budynków mają obowiązek składania deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) ¹ .
• Właściciele i zarządcy budynków mają obowiązek regularnie przeprowadzać kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych.

Podsumowanie

Program Czyste Powietrze stanowi realną szansę na poprawę efektywności energetycznej domów i redukcję zanieczyszczenia powietrza. Oferuje wsparcie finansowe na wymianę źródeł ciepła i termomodernizację, a nowe zasady programu wprowadziły korzystne zmiany, takie jak wyższe dofinansowanie i uproszczone procedury. Kluczowym aspektem udanej realizacji przedsięwzięcia jest wybór doświadczonego wykonawcy. Unikajmy firm które w programie Czyste powietrze błędnie wypełniane wnioski zamiatają pod dywan. Rzetelny wykonawca nie tylko solidnie przeprowadzi prace, ale również może służyć pomocą w formalnościach i doradztwem technicznym na każdym etapie inwestycji. Pamiętajmy, że dokładne zapoznanie się z warunkami programu i skorzystanie z dostępnych form wsparcia zwiększa szanse na pomyślne i efektywne przeprowadzenie modernizacji.